नेपाली ख्रीष्टियन एकता, सहकार्य र साझा प्रतिनिधित्वको ऐतिहासिक यात्रा

 

लेखक: रेभ. डिल्ली राम पौडेल

१. परिचय

नेपाल ख्रीष्टियन समाज (Nepal Christian Society – NCS) को स्थापना नेपाली ख्रीष्टियन समुदायको एकता, सहकार्य र साझा प्रतिनिधित्वको ऐतिहासिक आवश्यकताबाट भएको हो। यसको स्थापना कुनै एउटा सम्प्रदाय, चर्च, व्यक्ति वा संस्थाको स्वार्थका लागि नभई नेपालमा रहेका विभिन्न पृष्ठभूमिका मण्डली, सम्प्रदाय, चर्च नेटवर्क तथा ख्रीष्टियन संघसंस्थालाई एउटै साझा राष्ट्रिय मञ्चमा जोड्ने उद्देश्यले भएको हो।

NCS को स्थापना मिति ३ डिसेम्बर १९९६ हो। यो स्थापना एकाएक भएको घटना थिएन। यसका पछाडि नेपाली ख्रीष्टियन समुदायमा लामो समयदेखि हुँदै आएका एकता र सहकार्यका प्रयास, तत्कालीन संगठनात्मक अवस्था र सबैलाई समेट्ने साझा संरचनाको आवश्यकताको इतिहास जोडिएको छ।

२. NCS स्थापनाअघिको नेपाली ख्रीष्टियन समुदायको अवस्था

सन् १९९० को दशकसम्म नेपालमा ख्रीष्टियन समुदाय विभिन्न सम्प्रदाय, चर्च समूह र स्वतन्त्र मण्डलीहरूमा विभाजित संरचनामा रहेर सेवकाइ गरिरहेका थिए। त्यसबेला मुख्य रूपमा चार प्रकारका समूहको अवस्था थियो।

१. AG (Assembly of God): आफ्नै सम्प्रदायगत संरचना र मण्डलीहरूको सञ्जाल भएको समूह।

२. NCF/NCFN (National Churches Fellowship of Nepal): विभिन्न मण्डलीहरूलाई एकतामा जोड्ने उद्देश्यले अघि बढेको राष्ट्रिय सङ्गति।

३. Non-AG: Assembly of God अन्तर्गत नरहेका अन्य सम्प्रदाय, चर्च समूह र स्वतन्त्र मण्डलीहरू।

४. Non-NCF: NCF/NCFN को सदस्यताभित्र नपरेका विभिन्न चर्च, सम्प्रदाय, नेटवर्क तथा स्वतन्त्र मण्डलीहरू।

त्यतिबेला NCFN को सदस्यता नीतिमा कुनै सम्प्रदाय वा चर्च नेटवर्कलाई संस्थागत रूपमा सदस्यता दिनेभन्दा प्रत्येक स्थानीय मण्डली आफैँ NCFN को सदस्य हुनुपर्ने व्यवस्था र दृष्टिकोण थियो।

यस नीतिका कारण विभिन्न सम्प्रदाय तथा चर्च नेटवर्कले आफ्नो संस्थागत पहिचान र सामूहिक प्रतिनिधित्वसहित सहभागी हुने अवसर सीमित पाए। फलस्वरूप धेरै चर्च, सम्प्रदाय र चर्च समूहहरू NCFN बाहिर रहे।

तत्कालीन अवस्थाको बुझाइअनुसार NCFN भित्र रहेका चर्चहरूभन्दा बाहिर रहेका चर्चहरूको संख्या बढी थियो। त्यसैले NCFN भित्र समेटिन नसकेका सबै चर्च, सम्प्रदाय र नेटवर्कलाई पनि समेट्न सक्ने अर्को साझा राष्ट्रिय मञ्चको आवश्यकता महसुस भयो।

३. गुरु सङ्गतिदेखि NCS स्थापनासम्मको यात्रा

नेपाली ख्रीष्टियन समुदायमा एकता र सहकार्य कायम गर्ने उद्देश्यले विभिन्न पृष्ठभूमिका चर्च अगुवाहरूबीच गुरु सङ्गति (Guru Sangati) मार्फत पनि एकताको प्रयास भएको थियो।

यसको मूल भावना विभिन्न सम्प्रदाय, मण्डली र अगुवाहरूलाई आपसी सङ्गति र सहकार्यमा जोड्नु थियो। तर सन् १९९३ सम्म आइपुग्दा गुरु सङ्गति पनि विघटन भइसकेको थियो।

यसरी पहिले भएका एकता प्रयासले निरन्तरता र संस्थागत पूर्णता पाउन सकेनन्। त्यसैले सबैलाई समेट्ने, कुनै एउटा सम्प्रदाय वा चर्च समूहको मात्र प्रतिनिधित्व नगर्ने र सम्पूर्ण नेपाली ख्रीष्टियन समुदायको साझा आवाज बन्न सक्ने राष्ट्रिय संस्थाको आवश्यकता अझ बलियो बन्यो।

यसै ऐतिहासिक पृष्ठभूमिमा AG, Non-AG, NCFN र Non-NCF लगायत विभिन्न पृष्ठभूमिका चर्च तथा सम्प्रदायलाई एउटै साझा मञ्चमा जोड्ने सोच अघि बढ्यो।

यसको परिणामस्वरूप ३ डिसेम्बर १९९६ मा नेपाल ख्रीष्टियन समाज (NCS) को स्थापना भयो।

यस अर्थमा NCS को स्थापना केवल अर्को संस्था निर्माण गर्ने प्रयास थिएन। यो विगतका एकता प्रयासलाई संस्थागत पूर्णता दिने र नेपाली ख्रीष्टियन समुदायको व्यापक एकताको आधार तयार गर्ने ऐतिहासिक कदम थियो।

४. NCS स्थापनाका मूल उद्देश्यहरू

NCS स्थापना हुनुका पछाडि निम्न उद्देश्यहरू रहेका थिए।

– विभिन्न सम्प्रदाय, मण्डली, चर्च नेटवर्क र ख्रीष्टियन संघसंस्थालाई एउटै साझा राष्ट्रिय मञ्चमा जोड्नु।

– सम्पूर्ण नेपाली ख्रीष्टियन समुदायको साझा आवाज र प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गर्नु।

– विभिन्न चर्च तथा सम्प्रदायबीच एकता, आपसी सम्मान र सहकार्य कायम गर्नु।

– धार्मिक स्वतन्त्रता र धार्मिक अधिकारको संरक्षणका लागि साझा पहल गर्नु।

– सरकार तथा राष्ट्रिय निकायहरूसँग नेपाली ख्रीष्टियन समुदायको प्रतिनिधित्व गर्नु।

– राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय ख्रीष्टियन समुदायसँग सम्बन्ध विस्तार गर्नु।

– सुसमाचार, सामाजिक सेवा, शिक्षा, मानवीय सहयोग र राष्ट्रिय रूपान्तरणका कार्यमा सहकार्य गर्नु।

– कुनै एउटा सम्प्रदाय वा संस्थाको सीमाभन्दा माथि उठेर सम्पूर्ण ख्रीष्टको शरीरको हितमा काम गर्नु।

५. NCS र अन्य चर्च संस्थाहरूबीचको सम्बन्ध

NCS कुनै एउटा सम्प्रदायको संगठन वा अर्को चर्च नेटवर्कलाई प्रतिस्थापन गर्न स्थापना भएको संस्था होइन।

NCFN, AG लगायतका विभिन्न सम्प्रदाय, चर्च नेटवर्क र संघसंस्थाको आफ्नै पहिचान, नेतृत्व, विधान र सेवकाइको क्षेत्र छ। NCS को भूमिका ती सबैको अस्तित्व र पहिचानलाई सम्मान गर्दै साझा राष्ट्रिय विषयमा सहकार्य गर्ने मञ्चको रूपमा रहनु हो।

हामी सबैले आ–आफ्नो सम्प्रदाय, मण्डली र संस्थाको पहिचान कायम राख्न सक्छौँ। तर धार्मिक स्वतन्त्रता, राष्ट्रिय प्रतिनिधित्व, ख्रीष्टियन एकता र सुसमाचारको साझा जिम्मेवारीमा एक भएर काम गर्न सक्छौँ।

NCS को मूल दर्शन कसैलाई आफ्नो संरचनाभित्र विलय गराउनु होइन, सबैलाई एउटै साझा उद्देश्यमा जोड्नु हो।

६. वर्तमान NCS को राष्ट्रिय संरचना, सञ्जाल र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य

सन् १९९६ मा स्थापना भएको NCS ले आफ्नो स्थापनाकालीन एकता र सहकार्यको दर्शनलाई आत्मसात् गर्दै आज राष्ट्रिय स्तरमा आफ्नो सञ्जाल विस्तार गरेको छ।

वर्तमान अवस्थामा NCS ले देशका ७ वटै प्रदेश, ७७ जिल्ला तथा स्थानीय तह र वडा तहसम्म विकसित समाजका संरचनाहरूसँग सहकार्य गर्दै आफ्नो कार्यलाई अगाडि बढाइरहेको छ।

यसका साथै NCS अन्तर्गत रहेका ३१ वटा विभाग र ७ वटै प्रदेशका शाखाहरूमार्फत विभिन्न क्षेत्रका सेवकाइ, कार्यक्रम र गतिविधिहरू सञ्चालन तथा समन्वय गर्ने काम भइरहेको छ।

NCS को कार्यक्षेत्र केवल नेपालभित्र मात्र सीमित छैन। नेपाली ख्रीष्टियन डायस्पोरा (नेपाली मूलका ख्रीष्टियन समुदाय), राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय ख्रीष्टियन संघसंस्था, चर्च नेटवर्क र साझेदार संस्थाहरूसँग पनि सम्बन्ध विस्तार, सहकार्य र साझेदारी गर्दै अगाडि बढिरहेको छ।

यसरी NCS ले स्थानीय मण्डलीदेखि राष्ट्रिय संरचना र नेपाली डायस्पोरादेखि अन्तर्राष्ट्रिय ख्रीष्टियन समुदायसम्म एकता, सहकार्य र साझा प्रतिनिधित्वको सम्बन्धलाई बलियो बनाउने प्रयास गरिरहेको छ।

अबको आवश्यकता भनेको यस संरचनालाई अझ व्यवस्थित, सक्रिय, पारदर्शी र जवाफदेही बनाउँदै केन्द्रदेखि वडा तहसम्म सबैको सहभागिता सुनिश्चित गर्नु हो।

७. आजको NCS र हाम्रो जिम्मेवारी

सन् १९९६ मा स्थापना भएको NCS को ऐतिहासिक आवश्यकता आज पनि उत्तिकै सान्दर्भिक छ। अहिले नेपालमा चर्च, सम्प्रदाय, नेटवर्क र ख्रीष्टियन संस्थाहरूको विस्तार भएको छ। त्यससँगै हाम्रो साझा जिम्मेवारी र चुनौती पनि बढेका छन्।

त्यसैले NCS ले आफ्नो ऐतिहासिक उद्देश्यअनुसार अझ समावेशी, पारदर्शी, जवाफदेही र प्रभावकारी राष्ट्रिय संरचनाको विकास गर्नुपर्छ।

NCS कसैको व्यक्तिगत संस्था होइन। यो कुनै एउटा व्यक्ति, समूह वा सम्प्रदायको मात्र सम्पत्ति पनि होइन। यो सम्पूर्ण नेपाली ख्रीष्टियन समुदायको साझा मञ्च, साझा पहिचान र साझा जिम्मेवारी हो।

हामीले यसको नेतृत्वलाई व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा माथि उठाएर सामूहिक हितमा प्रयोग गर्नुपर्छ। नेतृत्वमा आलोचना मात्र होइन, रचनात्मक सुझाव र योगदान दिनुपर्छ। संस्थालाई कमजोर बनाउने होइन, बलियो बनाउने जिम्मेवारी सबैको हो।

८. नयाँ पुस्ताका लागि हाम्रो सन्देश

हामीले NCS को इतिहासलाई केवल विगतको घटनाका रूपमा सम्झनु हुँदैन। यसको स्थापनाको उद्देश्य, अग्रजहरूको योगदान र एकताको दर्शनलाई नयाँ पुस्तासम्म पुर्‍याउनुपर्छ।

हामीले इतिहासबाट सिक्नुपर्ने कुरा के हो भने, फरक सम्प्रदाय हुनु विभाजन हुनु होइन। फरक मण्डली हुनु एकअर्काको विरोधी हुनु होइन। हामी सबै एउटै ख्रीष्टको शरीरका अङ्ग हौँ।

त्यसैले हाम्रो सोच र व्यवहारमा निम्न कुराहरू स्थापित हुनुपर्छ।

– विभाजन होइन, एकता।

– प्रतिस्पर्धा होइन, सहकार्य।

– खुट्टा तान्ने होइन, हात दिने।

– आलोचना मात्र होइन, रचनात्मक योगदान।

– व्यक्तिगत स्वार्थ होइन, सामूहिक हित।

– घमण्ड होइन, नम्रता।

– श्राप होइन, आशिष्।

बाइबलले १ कोरिन्थी १२:१२ मा एउटै शरीरका धेरै अङ्ग भए पनि शरीर एउटै भएको शिक्षा दिएको छ। यही सत्य हाम्रो राष्ट्रिय ख्रीष्टियन एकताको आधार हुनुपर्छ।

९. निष्कर्ष

नेपाल ख्रीष्टियन समाज (NCS) को स्थापना ३ डिसेम्बर १९९६ मा हुनुको पछाडि नेपाली ख्रीष्टियन समुदायलाई एउटै साझा मञ्चमा जोड्ने ऐतिहासिक आवश्यकता र एकताको दर्शन थियो।

AG, Non-AG, NCFN र Non-NCF लगायतका विभिन्न पृष्ठभूमिका चर्च तथा सम्प्रदायलाई समेट्ने आवश्यकता, NCFN बाहिर रहेका धेरै चर्चहरूको अवस्था र गुरु सङ्गतिमार्फत भएका एकता प्रयास सन् १९९३ मा विघटन भएपछि त्यसलाई संस्थागत पूर्णता दिने चाहनाले NCS स्थापनाको आधार तयार गर्‍यो।

आज ७ प्रदेश, ७७ जिल्ला, स्थानीय तह र वडा तहसम्मको सहकार्य, ३१ विभाग, ७ प्रदेश शाखा तथा नेपाली डायस्पोरा र राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय संघसंस्थासँगको साझेदारीले NCS को एकता र सहकार्यको यात्रालाई अझ फराकिलो बनाउँदै लगेको छ।

अब हामीले यसको इतिहास, उद्देश्य र स्थापनाको मूल मर्मलाई फेरि बुझ्न र नयाँ पुस्तालाई बुझाउन आवश्यक छ।

मलाई लाग्छ, अबको NCS अझ समावेशी, पारदर्शी, जवाफदेही र एकताबद्ध हुनुपर्छ। स्थापना गर्ने अग्रजहरूको योगदानलाई सम्मान गर्दै उनीहरूले देखेको एकताको सपना पूरा गर्नु हाम्रो जिम्मेवारी हो।

नेपालको मण्डली बलियो हुनु भनेको एउटा संस्था मात्र बलियो हुनु होइन; सम्पूर्ण ख्रीष्टको शरीर बलियो हुनु हो।

हामीले एकअर्कालाई कमजोर बनाउने होइन, बलियो बनाउने संस्कार विकास गरौँ। NCS लाई कसैको व्यक्तिगत प्रभावको केन्द्र होइन, सम्पूर्ण नेपाली ख्रीष्टियन समुदायको साझा सेवाको केन्द्र बनाऔँ।

खुट्टा तान्ने होइन, हात दिने। श्राप होइन, आशिष्। विभाजन होइन, एकता।

जयमसीह!

 

रेभ. डिल्ली राम पौडेल

नेपाल ख्रीष्टियन समाज (NCS)

पूर्व महासचिव (९ वर्ष)

सह-अध्यक्ष तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध संयोजक